
DİN VE FARKINDALIK
Yaşam koçu& Yazar
12 Mart 2025
12.03.2025/ÇARŞAMBA/13:21
***Din bir yaşam biçimidir aslında. Ama dünya da pek çok insan mensup olduğu dinin öğretilerini korkuyla ve koşullu olarak kabul eder ve uygular. Bu nedenle çoğunlukla dini inançlar şekil olarak ifade bulur. Dini öğretileri içselleştirmek için kişisel farkındalık geliştirmek gerekir. Bunun içinde insanın kendi öz benliğiyle bağ kurması gerekir. Bunu başarıp farkındalık geliştiren insan, mensup olduğu dinin özünü kavrar ve dinin öğretilerine, ibadetlerine, Yaratıcısına, kitabına, peygamberine ve evrene bakış açısı daha geniş perspektiflere ulaşır. Dini hayatı için attığı her adım, bulunduğu her eylemde, samimiyet, ihlas, güçlü bir inanç ve koşulsuzluk ilkeleri bulunur. Bu insanlarında elbette dünya hayatları için ve ahiret hayatları için istekleri vardır ancak Yaratıcıya olan inanç ve bağlılıkları çok güçlü ve samimi olduğu için koşulsuz olarak dini yaşarlar. Yani şunu demek istiyorum. Cennete gitmek için, sevap kazanmak için, şu dileğin olması için, Allah’ın herhangi bir ismini bilmem kaç yüz kere veya bin kere zikretmeyi düşünmezler. Gönülden, katıksız bir ilgiyle zikrederler. Dileklerini, dertlerini yalnızca Allah’a arz ederler başka hiç kimseye, hatta bir türbede yatan evliyaya değil. Peygamberlerini sadece şefaat mercileri olarak görmezler. Onları bir rol model olarak rehber olarak kabul ederler, onları anlamaya çalışarak ve kişisel gelişimlerine önem verdikleri derecede onları örnek almaya çalışırlar. Çünkü peygamberlik yüce bir makamdır ve Allah o insanları rastgele peygamber yapmamıştır. Kişisel gelişimimize önem verip geliştikçe hazreti insan olmaya hak kazanır böylece peygamberlerin yolunda gitmiş oluruz.
***Dini inançların insanların hayatlarına tatmin, huzur vermesi için insanların farkındalık geliştirmeleri gerekir. Farkındalık insanlara kişisel bütünlük kazandırır. Kişisel bütünlük, İslam da takva kavramına karşılık gelir. Kişisel bütünlük içinde olan insan, kısaca, her koşulda, her zaman özü sözü bir olan insandır. Böyle bir insanın ibadetlerinde, iyiliklerinde, attığı adımlarda, ilişkilerinde içtenlik, ihlas vardır. Bunu başarabilmek için insanın özüyle bağ kurması, böylece kendisiyle barışık olmayı öğrenmesi gerekir. Kendisiyle bağ kuran ve barışık olan insan, dini korkuyla değil, ihlasla ve güvenle yaşayacaktır çünkü. Kendi öz benliğiyle bağ kuran insan takvaya ulaşır. Böylece yaptığı her şeyi ihlasla yapmak ona zor gelmez. Çünkü korkuyla yerine getirilen her inanç ve ibadet, yerini ister istemez beklentiye riyakârlığa bırakır.
Peki kişisel gelişim, insanın öz benliğiyle bağ kurması din hayatı içinde neden bu kadar önemlidir? Eğer Allah bizi yaratırken bize Aziz Ruhundan üflediyse, bize şah damarımızdan daha yakın olduğunu söylüyorsa ve bizi yeryüzünün halifesi yaptıysa, bu övgüye, bu sorumluluğa layık olmamız için kendimizi tanımamız, kendimizi sevmemiz gerekir öyle değil mi? O halde demek ki, insanın kendisiyle bağ kurması, kendini tanıması, yeteneklerini, yetkinliklerini, güçlü ve zayıf yanlarını keşfetmesi ve kendini sevmesi yanlış, günah değil tam tersi bu övgüye ve sorumluluğa layık olması için zorunlu.
***Dini ritüllerden biri dinin kitabını okumaktır. Ama anlayarak okumak… Kur’an-ı Kerimden yola çıkarsak; Kur’an evrensel bir kutsal kitaptır ve geçerliliği tüm insanları, evreni kapsayarak kıyamete kadar devam edecektir. Ve Kur’an anlaşılması mümkün bir kitaptır. Böylesine mucizevi ve evrensel olan kutsal bir kitabı anlayabilmek için, kişisel farkındalığımızı geliştirmek gerekir. Bununla birlikte bilim, sanat, edebiyat, felsefe, seyahat gibi aktiviteler ve eserler bizlerin ufkunu açarak bizlere geniş perspektifler sunarak Kur’an-ı Kerim i anlamamıza yardımcı olacaktır. Ayrıca Kur’an-ı Kerimi anlamanın bir diğer ve önemli yollarından biri de tefekkür yani düşünme kabiliyetimizi geliştirmektir. Ramazan Ayı bunun için büyük bir fırsattır aslında. Ramazan Ayında bir çok Müslüman Kur’an ı bir ay içinde hatim etmeye çalışır. Bunun yerine her gün bir iki ayet okuyup, onun üzerine derin derin düşünmek, araştırma yapmak, hem perspektifimizi geliştirecek hem de Kur’an-ı Kerimi daha iyi anlamamızı sağlayacaktır.
Kur’an-ı Kerimi anlamak konusunda bir örnek vermek isterim; Hz Şems-i Tebriz i, Kur’an ı anlamak konusunda şöyle demiş; ( Elif Şafak’ın Aşk adlı romanında okumuştum.) Kur’an ı anlamak dört aşamadan oluşur. 1. aşama, şekilsel anlamaktır. Yani okunduğu gibi okumak, ve sadece kelime anlamlarıyla, basit anlamlarıyla anlamak. Bugün dünya Müslümanlarının %90 ın sahip olduğu anlayış. 4. aşama da kişi öyle bir farkındalığa ulaşmıştır ki adeta Kur’an ın nehrinde yüzer, derinlerine iner. Yani özünü kavramıştır. Her ayetin aslında ne demek istediğini anlar. (1. ve 4. aşamayı anlattım. 2. ve 3. aşamayı tahmin edebilirsiniz. 1. ve 4. aşamaya yakın aşamalar.)
Şimdi kısa bir kurgu düşünelim. Bu iki insana, eş zamanlı olarak herhangi bir ayeti ama ikisine de aynı ayeti okutup ne anladıklarını anlatmalarını istediğimizi farz edelim. Sonuç: İkisinin de vereceği cevap birbirinden farklı olacaktır.
***Dini, hayatımızın bir parçası yapıp, onu korkuyla, riya ile değil, güvenle, huzurla ve samimi olarak yaşamak için kişisel farkındalığımızı geliştirmemiz gerekir. Bunun için bilim, sanat, edebiyat, felsefe, seyahatlerle farklı kültürleri, bilgileri öğrenip fikir ve gönül zenginliği geliştirmenin yanı sıra kişisel gelişim için öz benliğimizle bağ kurabilmemiz için psikolojiye önem vermeliyiz. Ve ayrıca dinin sadece ibadetlerden ibaret olmadığını, yere çöp atmamanın bile ibadet sayılacağını, çevre ve hayvanları koruma duyarlılığı, evrenin korunmasına katkıda bulunma duyarlılığı, denizleri kirletmeme duyarlılığı, dürüst ticaret, özellikle Ramazan Aylarında fiyatları oldukça makul ölçüde tutarak alım gücü düşük olan insanlarında ihtiyaçlarını kolaylıkla alabilmelerini sağlamak, diğer zamanlarda da makul fiyatlara indirgemek, işini dürüstçe ve hakkıyla yapma duyarlılığı, insan ilişkilerinde dürüst, sevecen ve vakur olabilmek de ibadetten sayılır ve tüm bu erdemler, İslam’ın, Kur’an-ı Kerim’in özünü, Allah’ı ve Peygamberimizi hatta tüm peygamberlerimizi daha iyi anlamamızı sağlayarak, bizim, dini özüyle yaşayan insan olmamızı sağlayacaktır.
